İCBARİ vs KASKO: gətirdiyiniz avtomobili necə sığortalamaq lazımdır?

Gətirdiyiniz avtomobili DYP-də qeydiyyata alarkən tələb olunan sənədlər arasında icbari sığorta şəhadətnaməsi də var. Amma bu sığortanın nəyi əhatə etdiyini, necə hesablandığını və avtomobilinizin özünü qoruyub-qorumadığını çoxları dəqiq bilmir. Gəlin aydınlaşdıraq.

İCBARİ nədir və nəyi əhatə edir?

İCBARİ (avtonəqliyyat vasitəsi sahiblərinin mülki məsuliyyətinin icbari sığortası) — Azərbaycanda bütün avtomobil sahiblərinin qanunla bağlamalı olduğu sığorta növüdür. Diqqət: bu sığorta sizin avtomobilinizi deyil, qəza zamanı qarşı tərəfə dəyən zərəri ödəyir. Yəni siz təqsirkar tərəf olduğunuz bir qəzada, zərər çəkən şəxsin sağlamlığına və əmlakına dəyən ziyanı İCBARİ qarşılayır — sizin öz avtomobilinizin təmiri bu sığortanın əhatəsinə daxil deyil.

Kompensasiya limiti bir fiziki şəxsin sağlamlığına dəyən zərər üzrə 5 000 AZN-dək müəyyən edilib.

Sığorta haqqı necə hesablanır?

Baza məbləği 50 AZN-dir (2026-cı ildə də dəyişməyib), amma yekun məbləğ bir neçə əmsalla vurulur:

• Mühərrik həcmi: avtomobilin növünə görə əmsal 1.00–5.00 arasında dəyişir — böyük mühərrikli avtomobillər üçün daha yüksəkdir
• Sürücü təcrübəsi: 1 ilədək təcrübəsi olanlar üçün 1.35 əmsal, 2-5 il təcrübə üçün 1.2-1.3, 10 ildən çox təcrübə üçün ən aşağı əmsal tətbiq olunur
• Sürücü yaşı: 16-25 yaş aralığında olan sürücülər üçün haqq daha yüksəkdir
• Bonus-Malus sistemi: əvvəlki illərdə sizin təqsiriniz üzündən sığorta hadisəsi olub-olmamasından asılı olaraq, haqqı artıran və ya azaldan əlavə əmsal

Yəni ABŞ-dan yeni gətirdiyiniz avtomobil üçün ilk sığorta haqqı, xüsusilə təcrübəniz azdırsa və mühərrik həcmi böyükdürsə, gözlədiyinizdən bir qədər yüksək çıxa bilər.

İCBARİ olmadan sürmək nə qədər risklidir?

İnzibati Xətalar Məcəlləsinin 469.3-cü maddəsinə əsasən, icbari sığorta müqaviləsi bağlamadan avtomobil idarə etmək fiziki şəxslər üçün 50 AZN cərimə ilə nəticələnir. Amma əsl risk cərimədə deyil: sığortasız qəzaya səbəb olsanız, qarşı tərəfə dəyən bütün zərəri öz cibinizdən ödəməli olacaqsınız — bu, minlərlə manat demək ola bilər.

Bəs KASKO nədir?

KASKO — icbari deyil, könüllü sığorta növüdür və İCBARİ-nin əhatə etmədiyi boşluğu doldurur: sizin öz avtomobilinizə dəyən zərəri (öz təqsiriniz üzündən olan qəza, oğurluq, yanğın, təbii fəlakət) ödəyir. ABŞ hərracından gətirdiyiniz və üzərinə xeyli məbləğ (avtomobilin qiyməti + gömrük + daşınma) qoyduğunuz avtomobil üçün KASKO xüsusilə düşünülməyə dəyər — çünki bu investisiyanı yalnız İCBARİ qorumur.

Nəyə diqqət etməli?

• İCBARİ-ni isb.az saytında qeydiyyat nişanı ilə yoxlaya, müqavilənin qüvvədə olub-olmadığını təsdiqləyə bilərsiniz
• KASKO təklifi alarkən, avtomobilin tam VIN tarixçəsini (əvvəlki qəzalar, title statusu) əvvəlcədən hazır saxlayın — bəzi sığorta şirkətləri qiymətləndirmə zamanı bunu tələb edir
• Rebuilt və ya salvage title-lı avtomobillər üçün KASKO şərtləri fərqli ola bilər — sığorta şirkəti ilə əvvəlcədən dəqiqləşdirin

Nəticə

İCBARİ qanuni tələbdir və qarşı tərəfi qoruyur, amma öz avtomobilinizi qorumur. Xüsusilə xaricdən gətirdiyiniz və üzərinə ciddi məbləğ qoyduğunuz bir avtomobil üçün, KASKO-nu əlavə təhlükəsizlik qatı kimi düşünmək məntiqlidir.