Gömrük Məcəlləsində Sadələşdirmə: 3 Sentyabrdan Avtomobil İdxalçıları Üçün Nə Dəyişir?

3 sentyabr 2026-cı il tarixindən Azərbaycanda gömrük nəzarəti və rəsmiləşdirilməsi üzrə yeni, güzəştli qaydalar qüvvəyə mindi. Dövlət Gömrük Komitəsinin sədri Şahin Bağırovun rəhbərliyi ilə hazırlanan və Milli Məclis tərəfindən Gömrük Məcəlləsinə edilən dəyişikliklər əsasında qəbul olunan bu yeniliklər, ilk növbədə xaricdən gətirilən nəqliyyat vasitələri üzərində aparılan prosedurları hədəfləyir — amma təkcə onlarla məhdudlaşmır.

Copart və IAAI kimi ABŞ hərraclarından mütəmadi avtomobil gətirən hər kəs üçün sual sadədir: bu, mənim üçün nə deyir — daha az kağız, daha az gözləmə, yoxsa daha az pul?

Konkret olaraq nə sadələşir

Yeni qaydalar bir sıra praktiki dəyişiklik gətirir:

• Sıra ilə yoxlama tələbi aradan qalxır — gömrük nəzarəti artıq sabit növbə əsaslı prosesə tabe olmaya bilər.
• Ticarətçinin öz nişanlama üsulları tanınır — daşıyıcının qoyduğu möhür və plomblar qəbul edilə bilər, hər dəfə gömrüyün yenidən möhürləməsi tələb olunmur.
• Malın avtomobildən gömrük əməkdaşının iştirakı olmadan boşaldılması mümkün olur.
• Nəzarət altında olan mallar üçün məcburi marşrut təyin olunmur.
• Müvəqqəti saxlama sahibin öz anbarında aparıla bilər, təkcə gömrük anbarlarında deyil.
• Malların sürətləndirilmiş buraxılışı standart imkan kimi tətbiq olunur.
• Müəyyən hallarda gömrük borcu üzrə zəmanət tələbi tamamilə aradan qalxır.
• İxrac üçün elektron bəyannamə əsasında birbaşa göndərmə mümkün olur.

Bunlara əlavə olaraq, bütün gömrük əməliyyatlarının bir məkanda, prioritet qaydada aparılması üçün Ticarəti Asanlaşdırma Mərkəzləri yaradılır — məqsəd, əvvəllər fərqli qurumlara ayrı-ayrı müraciət tələb edən əməliyyatları tək bir nöqtədə cəmləşdirməkdir.

Vacib aydınlıq: bu, rüsum endirimi demək deyil

Burada bir qarışıqlığın qarşısını almaq lazımdır: bu dəyişikliklər prosedur sadələşdirmələridir, rüsum, ƏDV və ya aksiz dərəcələrinə heç bir təsiri yoxdur. Sərhədi keçən avtomobilinizin gömrük dəyəri, mühərrik həcmi və yaşına görə hesablanan məbləğ eynilə əvvəlki kimi qalır — sadəcə bu məbləği ödəyib avtomobili əlinizə almaq prosesi daha az addım, daha az gözləmə tələb edə bilər. Real rəqəmlərinizi əvvəlcədən görmək üçün gömrük kalkulyatorumuzdan istifadə etməyə davam edin.

Rəqəmlər nəyi göstərir

Dövlət Gömrük Komitəsinin məlumatına görə, 2026-cı ilin yanvar-may aylarında Azərbaycana 24 000-dən çox minik avtomobili gömrükdən keçib: 14 960-ı benzinli, 6 815-i hibrid, 2 526-sı dizel və 482-si tam elektrikli. Bundan əlavə 2 641 yük avtomobili, 723 dartıcı və 590 qoşqu da rəsmiləşdirilib. Komitə ayrıca qeyd edib ki, ekoloji baxımdan daha təmiz hesab olunan hibrid və elektrikli avtomobillərin payı ilbəil artır. Bu miqyasda axın, gömrük orqanları üçün prosedur sürətini artırmağı zəruri edir — yeni qaydaların arxasındakı əsas motivasiyalardan biri də elə budur.

Copart və IAAI alıcıları üçün praktiki nəticələr

• Sərhəddə gözləmə vaxtı qısala bilər — sıra ilə yoxlama tələbinin aradan qalxması və sürətləndirilmiş buraxılış o deməkdir ki, avtomobiliniz sərhədə çatdıqdan sonra sizə çatana qədər keçən müddət nəzəri olaraq azalır. Amma bu, bütün göndərmələr üçün avtomatik təmin olunmur — icra detalları müvafiq icra hakimiyyəti orqanları tərəfindən sonradan müəyyənləşdiriləcək.
• Zəmanət tələbinin ləğvi hər kəsə aid olmaya bilər. Xəbərlərdə "müəyyən hallarda" ifadəsi işlədilib — yəni bu, hər fərdi idxalçıya avtomatik tətbiq olunan universal qayda deyil, şərtləri sonradan dəqiqləşəcək bir imkandır.
• Ticarəti Asanlaşdırma Mərkəzləri fərdi idxalçılar üçün də faydalı ola bilər — əvvəllər fərqli qurumlara ayrı-ayrı müraciət tələb edən əməliyyatların bir məkanda cəmlənməsi, xüsusilə ilk dəfə avtomobil gətirənlər üçün prosesi anlaşılan edə bilər.
• VIN-i əvvəlcədən yoxlamağın əhəmiyyəti azalmır. Prosedur nə qədər sürətli olsa da, avtomobilin real vəziyyəti (salvage, daşqın, odometr) dəyişmir — hərracda təklif verməzdən əvvəl VIN-i VIN dekoder alətimizlə yoxlamaq həmişəki kimi vacibdir.

Nəticə

3 sentyabr 2026-dan qüvvəyə minən dəyişikliklər Azərbaycanın gömrük sistemində real bir istiqamət dəyişikliyini göstərir: daha az kağız, daha az məcburi addım, mərkəzləşdirilmiş xidmət nöqtələri. Copart və ya IAAI-dən avtomobil gətirənlər üçün bu, potensial olaraq daha sürətli və daha az stresli bir rəsmiləşdirmə prosesi deməkdir — lakin ödəyəcəyiniz rüsum məbləğinə təsir etmir. İcra detalları aydınlaşdıqca bu sahəni izləməyə davam edəcəyik; hələlik ən doğru addım, avtomobili almazdan əvvəl VIN tarixçəsini yoxlamaq və gömrük kalkulyatorunda real büdcənizi hesablamaqdır.