Copart və ya IAAI elanında avtomobilin yanında "Export Only" və ya "Not to Be Sold / Registered / Used in the US" yazısını görəndə bir çox alıcı elə bilir ki, bu, "Parts Only" və ya "Non-Repairable" kimi — avtomobilin artıq zibilliyə aid olduğunu bildirir. Əslində isə bu, tam başqa bir şeydir: avtomobilin zədəsi haqqında deyil, onun harada istifadə oluna biləcəyi haqqında bir qeyddir.
Bu, titul sənədinə və ABŞ-ın NMVTIS (National Motor Vehicle Title Information System) bazasına yazılan daimi bir məhdudiyyətdir. Mənası sadədir: bu avtomobil ABŞ-ın heç bir ştatında titulla rəsmiləşdirilə, qeydiyyata alına və ya yol hərəkətinə buraxıla bilməz. Zədə brendlərindən (salvage, rebuilt) fərqli olaraq, bu qeyd təmirlə və ya yoxlamadan keçməklə silinmir — o, VIN-ə əbədi yapışır və maşın hər əldən-ələ keçəndə ötürülür.
Bir neçə əsas səbəb var:
Bu, çox vacib fərqdir. "Parts Only", "Non-Repairable" və ya "Certificate of Destruction" brendləri — bunlar haqqında ayrıca yazmışdıq — avtomobilin fiziki vəziyyətinə görə heç vaxt sürülə bilməyəcəyini göstərir. "Export Only" isə əksinə, çox vaxt mexaniki cəhətdən tamamilə işlək, hətta yeni təmir olunmuş avtomobillərə tətbiq olunur — sadəcə ABŞ bazarında satıla bilməz. Başqa sözlə, "Export Only" damğası əslində avtomobilin keyfiyyəti haqqında heç nə demir.
Çünki bu avtomobillərə ABŞ-dakı yerli alıcılar (dillerlər, fərdi istifadəçilər) heç vaxt təklif verə bilməz — onlar üçün bu maşın mövcud deyil. Rəqabət yalnız sizin kimi xarici, ixrac yönümlü alıcılar arasında olur. Nəticədə bu kateqoriyadakı avtomobillər, oxşar vəziyyətdəki adi salvage maşınlarla müqayisədə tez-tez daha aşağı çəkiclə (hammer price) satılır — çünki alıcı hovuzu daha kiçikdir.
Vacib bir incəlik: "Export Only" qeydi yalnız ABŞ-ın daxili qaydasıdır — Azərbaycanda qeydiyyat və istismara heç bir birbaşa qadağa qoymur. Amma bu o demək deyil ki, avtomobil avtomatik olaraq Azərbaycan gömrüyündən sərbəst keçəcək: yaş həddi, ABS, Avro-4 və digər texniki tələblər hər hansı digər idxal avtomobili üçün olduğu kimi tətbiq olunur. Bu qaydaları əvvəlcədən gömrük hesablayıcımızda yoxlamaq, sürprizlərin qarşısını alır.
Nəticə etibarilə, "Export Only" damğasını görəndə dərhal keçməyin — bu, bəlkə də gözlədiyinizdən daha sərfəli və tam işlək bir avtomobil tapmağınıza səbəb ola bilər. Sadəcə VIN tarixçəsini yoxlayın, sənədləri diqqətlə oxuyun və gömrük tələblərini əvvəlcədən hesablayın.