Hərrac elanında şəkillər təmiz görünə bilər, hətta "run and drive" işarəsi də ola bilər. Amma elanın aşağısında, sənəd növü sütununda gözünüzə çarpmayan üç söz var: Parts Only, Non-Repairable və Certificate of Destruction. Bunlar "Salvage" və ya "Rebuilt" kimi tanış terminlər deyil — və fərqi bilməmək sizə minlərlə dollar və aylarla vaxt itirdə bilər.
Vacib məqamı əvvəlcədən qeyd edək: bu, "title washing" kimi fırıldaqçılıq deyil. Bu sənədlər tamamilə qanunidir və sığorta şirkəti ilə ştatın özü tərəfindən rəsmi şəkildə verilir. Sadəcə onlar sizə bir şeyi deyir: bu avtomobil artıq yol nəqliyyat vasitəsi deyil, yalnız metal və ehtiyat hissədir.
Parts Only / Junk Title. Avtomobil zədəsi o qədər ağırdır ki, sığorta şirkəti onun yalnız hissələrə görə dəyərli olduğunu rəsmən bəyan edir. Məsələn, Arkansas ştatının öz formasında bu, qanunla belə təsbit olunur: sahib "avtomobilin hissələrdən başqa heç bir dəyəri olmadığını" rəsmən təsdiqləyir, və bu ştatda verilən hər bir sonrakı sənəd də həmişə "PARTS ONLY" damğası ilə qalır. Başqa sözlə, bu damğa avtomobili heç vaxt tərk etmir.
Non-Repairable Title. Bir çox ştat bu titulu sığorta "tam itki" elan etdiyi, lakin təmir və yenidən qeydiyyat ehtimalı olmayan avtomobillərə verir. Maraqlıdır ki, məsələn Texas-da "Non-Repairable" sənədi ilə avtomobili ixrac etmək mümkündür (yəni gəmiyə yükləmək olar) — amma bu, ştat daxilində onun heç vaxt yenidən yol hərəkətinə buraxılacağı demək deyil. İxrac mümkünlüyü ilə "sürülə bilmə" tamam fərqli şeylərdir.
Certificate of Destruction (CoD). Bu, ən sərt kateqoriyadır. Kaliforniya, Texas və Florida kimi ştatlar sığorta şirkəti avtomobili tam itki elan etdikdən sonra bu sənədi verir və bu, avtomobilin "heç bir şərtlə" yenidən təmir edilib qeydiyyata alınmayacağını bildirir — nə "salvage", nə "rebuilt" statusuna keçid yoxdur. Avtomobil ştat daxilində sürülə, sığortalana və qeydiyyatdan keçə bilməz.
Burada xüsusilə diqqətli olmalı olduğunuz bir fakt var: mənbələrə görə, Florida-da verilən Certificate of Destruction sənədi ilə bağlı avtomobillər Avropanın bir sıra ölkələri tərəfindən qətiyyən qəbul edilmir — konkret olaraq Almaniya və Polşaya bu cür avtomobillərin göndərilməməsi tövsiyə olunur. Bu, ölkədən ölkəyə, hətta limandan limana dəyişən bir qaydadır: bəzi ölkələr CoD-lu avtomobili yalnız qara metal/hissə kimi buraxır, bəziləri isə ümumiyyətlə qəbul etmir.
Azərbaycana gətirilməsi planlaşdırılan hər bir CoD və ya Non-Repairable statuslu avtomobil üçün bu sualı əvvəlcədən — hələ təklif verməzdən əvvəl — öz gömrük brokerinizə və ya yük daşıyıcınıza verin: "Bu sənədlə bu avtomobili Azərbaycana gətirib qeydiyyata ala biləcəyəm, yoxsa yalnız hissələrə görə alıram?" Cavabı yazılı şəkildə alın.
Nəticə sadədir: "Parts Only", "Non-Repairable" və "Certificate of Destruction" damğalı avtomobillər bəzən çox aşağı qiymətə görünə bilər — amma səbəb də elə budur. Əgər məqsədiniz avtomobili Azərbaycanda sürmək deyil, yalnız ehtiyat hissə üçün almaqdırsa, bu sənədlər problem deyil. Amma yol nəqliyyat vasitəsi axtarırsınızsa, bu üç sözü gördüyünüz kimi təklifdən çəkinin.