40 Yaşdan Böyük Retro Avtomobillər: 2026-cı İldən Gömrüksüz, ƏDV-siz İdxal Necə Mümkündür?

Adətən yeni gömrük qaydaları avtomobil idxalını bahalaşdırır — amma 2026-cı ilin fevralında imzalanan bir qanun bunun tam əksinə işləyir. Milli Məclis 13 fevral 2026-cı ildə "retro (antik) avtomobillərin" idxalını ƏDV-dən, aksiz vergisindən və gömrük rüsumundan tamamilə azad edən dəyişikliyi qəbul etdi, Prezident İlham Əliyev isə onu 23 fevral 2026-cı ildə imzaladı. Bu, xüsusilə klassik Amerika avtomobillərinə həvəs göstərən kolleksiyaçılar üçün əhəmiyyətli bir güzəştdir.

Qanun konkret olaraq nə deyir?

Vergi Məcəlləsinə edilən düzəlişə görə, mühərriki, kuzovu və şassisi orijinal vəziyyətdə olan və ya orijinal görünüşünə bərpa edilmiş, istehsalından 40 ildən artıq vaxt keçmiş minik avtomobilləri "retro (antik) avtomobil" statusu alır. Bu statusa uyğun gələn avtomobillər üç vergidən tam azad edilir:

• ƏDV (18%) — tam azadolma
• Aksiz vergisi — tam azadolma (adətən mühərrik həcminə görə hesablanır)
• Gömrük rüsumu — tam azadolma

Müqayisə üçün: adi hallarda 7 yaşdan böyük avtomobillərə tətbiq olunan aksiz əmsalları da 2026-cı ildən artırılıb (bax: gömrük kalkulyatorumuz) — yəni köhnə avtomobil idxal etmək ümumilikdə bahalaşıb. Retro statuslu 40+ yaşlı avtomobillər isə bunun tam əksi istiqamətində, ayrıca və çox əlverişli bir kateqoriyaya düşür.

Kim və neçə avtomobil idxal edə bilər?

Güzəşt qeyri-məhdud deyil — qanunda iki aydın kvota var:

• Bir fiziki şəxs ildə yalnız 1 retro avtomobil idxal edə bilər
• Bütün ölkə üzrə illik məhdudiyyət cəmi 10 ədəddir

Yəni bu, kütləvi idxal kanalı deyil — daha çox həvəskar kolleksiyaçılar və klassik avtomobil həvəskarları üçün nəzərdə tutulub. Kvota dolduqdan sonra həmin təqvim ilində yeni müraciətlər qəbul olunmur.

Hansı sənədlər lazımdır?

Avtomobilin "retro" statusunu sadəcə yaşına görə özünüz iddia edə bilməzsiniz. Qanuna görə, güzəştdən yararlanmaq üçün Mədəniyyət Nazirliyi tərəfindən verilən təsdiqedici sənəd tələb olunur — yəni avtomobilin tarixi-mədəni əhəmiyyəti və orijinallığı rəsmi qaydada yoxlanılmalıdır. Bu sənəd olmadan gömrükdə güzəşt tətbiq edilməyəcək.

Copart və IAAI-dan retro maşın alanlar üçün praktiki məsləhətlər

ABŞ hərraclarında 1970-1980-ci illərə aid muscle car və klassik modellər tez-tez satışa çıxır və bəziləri artıq 40 yaş həddini keçib. Əgər belə bir avtomobilə baxırsınızsa:

• VIN-i əvvəlcədən yoxlayın. Köhnə avtomobillərdə VIN formatı fərqli ola bilər və bəzi məlumat bazaları 1980-ci ildən əvvəlki VIN-ləri tam dekod etmir. VIN dekoder alətimizlə əvvəlcədən yoxlamağa çalışın.
• Title statusuna diqqət edin. Salvage və ya rebuilt title-lı köhnə avtomobillər "orijinal vəziyyət" tələbinə formal olaraq uyğun gəlməyə bilər — Mədəniyyət Nazirliyi qiymətləndirməsindən əvvəl bunu araşdırın.
• Sənədləşmə vaxtını hesaba qatın. Nazirlik təsdiqi bir proses tələb edir, ona görə gömrükdə gözləmə müddəti adi idxaldan uzun ola bilər.
• Kvotanı əvvəlcədən yoxlayın. İllik 10 ədədlik limit doldusa, hətta bütün şərtlərə cavab versəniz belə, güzəşt həmin il üçün tətbiq olunmaya bilər.

Nəticə

Bu güzəşt hər kəs üçün deyil, amma klassik Amerika avtomobili gətirmək istəyən kolleksiyaçılar üçün əhəmiyyətli qənaət deməkdir — xüsusilə böyük mühərrikli, yüksək aksizli modellərdə. Prosesə başlamazdan əvvəl həm avtomobilin uyğunluğunu, həm də cari il üzrə kvota vəziyyətini müvafiq dövlət qurumları ilə dəqiqləşdirmək məsləhətdir.