Hərrac elanının altındakı şəkillərə baxıb qərar vermək asandır — amma Copart və IAAI hər lota iki hərfli kod da yapışdırır, və məhz bu kodlar avtomobilin əsl vəziyyətini göstərir. Bu kodları oxumağı bacarmayan alıcı tez-tez "şəkildə yaxşı görünürdü" deyib peşman olur.
Hər lotda iki kod var: Primary Damage (sığorta şirkətinin avtomobili "total loss" elan etdiyi əsas səbəb) və Secondary Damage (yoxlama zamanı aşkarlanan əlavə problem). İkisi birlikdə oxunmalıdır — çünki "FR" (ön hissə) təkbaşına ilə "FR + UN" (ön hissə + alt şassi) arasındaki fərq minlərlə dollar təmir xərcidir.
Copart və IAAI əsasən eyni qısaltmalardan istifadə edir:
Bütün kodlar bərabər deyil. Təcrübəli alıcılar adətən bu sıralamaya əməl edir:
Qiymətə görə ümumi endirim də bu məntiqə uyğundur: "all over" və yanğın zədəli maşınlar 50-90% aşağı qiymətə gedə bilər, ön/arxa/yan toqquşmalar isə adətən 35-60% aralığında qalır — amma bu rəqəmlər təmir xərcini, parça dəyərini əvəz etmir, sadəcə bazar gözləntisini göstərir.
Ən çox rast gəlinən səhv — yalnız əsas koda baxıb qərar vermək. Məsələn, "FR" tək başına nisbətən idarə oluna bilən bir zədədir. Amma əlavə kodu "AO" olan "FR" lotu tamam başqa hekayədir — bu, çox güman ki, hissələrə ayrılacaq bir maşındır, tam bərpa üçün nəzərdə tutulmayıb. Elana baxarkən hər iki kodu, həmçinin lotun şəkillərini və icmal hesabatını birlikdə oxumaq lazımdır.
Zədə kodu ilə title (sənəd) statusu ayrı şeylərdir — "FR" kodlu maşın clean, salvage və ya rebuilt title ilə gələ bilər, bunu ştat DMV-si həll edir. Amma Azərbaycana idxal edəndə bu kodlar praktiki nəticələrə çevrilir: karkas (FD) və ya subasma (WA) zədəli avtomobil gömrükdən keçsə belə, texniki baxışdan keçməkdə çətinlik yarada, sığorta şirkətləri tərəfindən rədd edilə və satış zamanı dəyərini kəskin itirə bilər.
Təklif verməzdən əvvəl VIN-ə əsaslanan tam tarixçə hesabatı almaq məhz bu səbəbdən vacibdir — hesabatda əvvəlki zədə qeydləri, auksion şəkilləri və bəzən ikinci əl satış tarixçəsi görünür. Nümunə hesabata baxıb formatı görə bilərsiniz, VIN-in özünün həqiqiliyini (xüsusən VI/VP kodlu lotlarda) yoxlamaq üçünsə VIN deşifrləmə alətimizdən istifadə edə bilərsiniz.
Copart və IAAI-nin iki hərfli kodları gizli deyil, sadəcə öyrənilməmiş bir dildir. Əsas və əlavə kodu birlikdə oxumaq, "ən bahalı" kateqoriyaları tanımaq və qərardan əvvəl tam VIN hesabatı almaq — şəkildə əla görünən bir lotun real dəyərini doğru qiymətləndirməyin ən etibarlı yoludur.